@article { RELT006-001,
	year = {2010},
	title = {Het oostelijke Gallo-Romeinse grafveld te Grobbendonk (prov. Antwerpen)
},
	publisher = {VIOE},
	volume = {6},
	journal = {Relicta, Archeologie, Monumenten- en Landschapsonderzoek in Vlaanderen},
	pages = {9--40},
	url = {https://doi.org/10.55465/IFDV2931},
	abstract = {Dit grafveld in Grobbendonk, gelegen ten oosten van de Gallo-Romeinse vicus, werd na een eerste onderzoek in 1966, tussen 1968 en 1972 opgegraven. Bijkomend onderzoek werd uitgevoerd in 1978 en 1980. Bij het onderzoek werden naast 18 kuilen, 1 greppel en 1 inhumatiegraf ook 68 crematiegraven herkend. Deze laatste omvatten 42 brandrestengraven, 12 brandrestenurngraven en 14 urngraven. De aanwezigheid van urngraven, evenals het ontbreken van handgevormd aardewerk, wijst op het sterke Romeinse karakter van dit grafveld. Het gebruik echter van de ritus van brandrestengraven in 2/3 van de herkende graven, verwijst naar een sterke inheemse traditie. De brandrestenurngraven kunnen als een overgangsvorm aanzien worden. Van het aardewerk bleven slechts de gerestaureerde stuks bewaard, terwijl van de metalen voorwerpen enkel nog tekeningen bestaan. Daardoor zijn slechts 22 graven, de greppel en 4 kuilen gedateerd. De greppel is in de vroeg-Flavische periode opgevuld met de resten van meerdere brandstapels. Minstens 14 graven en 3 kuilen zijn aangelegd in de Flavische periode, 5 graven dateren tussen 100 en 150 na Chr. en 3 graven en 1 kuil behoren met zekerheid tot de tweede helft van de 2de eeuw. Graven uit de 3de eeuw werden niet herkend. De vroege datering van dit grafveld staat in fel contrast met de vroeger gevonden graven in Grobbendonk, die allemaal dateren van het einde van de 2de - eerste helft 3de eeuw en slechts sporadisch meer dan gewoon aardewerk bezitten. De aanwezigheid van kwaliteitsaardewerk evenals van bronzen, glazen en ijzeren voorwerpen in meerdere graven, wijst op een zekere welstand van de gestorvenen. De ligging van het grafveld uit de ontstaansperiode van de vicus onder keizer Claudius evenals de andere graven uit de 2de en 3de eeuw, blijven onbekend.},
	keywords = {},
	author = {Verbeeck, , Henri}
}

@article { RELT006-002,
	year = {2010},
	title = {De voorlopers van de Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk te Hofstade (Aalst, prov. Oost-Vlaanderen). Archeologisch noodonderzoek en fysisch-antropologische studie},
	publisher = {VIOE},
	volume = {6},
	journal = {Relicta, Archeologie, Monumenten- en Landschapsonderzoek in Vlaanderen},
	pages = {41--68},
	url = {https://doi.org/10.55465/AFAG1257},
	abstract = {In het najaar van 2004 werd in Hofstade, deelgemeente van de stad Aalst, gestart met de installatie van een nieuw verwarmingssysteem in de parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart. Het kleinschalige archeologische onderzoek hierbij toonde nogmaals het belang aan van een degelijke archeologische begeleiding van zelfs beperkte ingrepen in het bodemarchief van kerken. De hier in Hofstade uitgevoerde opgraving bracht niet alleen de resten van de romaanse voorloper van de huidige kerk aan het licht, maar leverde ook aanwijzingen op voor de aanwezigheid van een nog ouder kerkgebouw. In een breder perspectief kan de aanwezigheid van een kerk met apsis bijdragen tot een beter inzicht in de verspreiding en vormgeving van deze kleinere kerken in het grensgebied tussen de twee grote cultuurgebieden van de romaanse kunst, de Maas-Rijnregio en het Scheldegebied .
Omwille van de kwantiteit, kwaliteit en ruime periodisering kan uit het fysisch-antropologische onderzoek eerder anekdotische informatie naar voor worden gebracht. De voorlopige resultaten van het skeletonderzoek bieden wel aanwijzingen, maar geen finale integratie van de gegevens in een globaal archeologisch verhaal. Toch waren er enkele interessante resultaten met betrekking tot de samenstelling en algemene gezondheidsstatus binnen de onderzoekspopulatie. De meeste onderzochte individuen zijn van het mannelijke geslacht. De vormen van gewrichtsslijtage aan de wervelkolom en grote gewrichten zijn vermoedelijk te wijten aan het verouderingsproces, maar er bestaat ook een duidelijk verband tussen aangetroffen schouderartrose en de opvallende robuustheid van de opperarmbeenderen bij een aantal mannen. Dit kan op een bovengemiddeld gebruik van de arm- en schouderspieren (bv. bij zwaar labeur) wijzen.
De resultaten van dit onderzoek kunnen bij eventuele toekomstige ingrepen binnen de kerk of op het omliggende kerkhof als basis dienen om voorafgaandelijk een onderzoeksstrategie te bepalen om zo tot een beter inzicht in de ontstaansevolutie van de kerk te komen.},
	keywords = {},
	author = {Moens, , Jan and Quintelier, , Kim}
}

@article { RELT006-003,
	year = {2010},
	title = {Van kapittelkerk tot priorijkerk: De romaanse Sint-Hilariuskerk van Bierbeek in nieuw perspectief naar aanleiding van de dendrochronologische datering van de sporenkap (prov. Vlaams-Brabant)},
	publisher = {VIOE},
	volume = {6},
	journal = {Relicta, Archeologie, Monumenten- en Landschapsonderzoek in Vlaanderen},
	pages = {69--98},
	url = {https://doi.org/10.55465/JWBP4540},
	abstract = {In de architectuurgeschiedenis vormen het einde van de 12de eeuw en de eerste helft van de 13de eeuw een bijzonder boeiende periode. Het onderzoek van de laatste decennia heeft aangetoond dat de zogenaamde transitie van de romaanse architectuur naar de gotiek allesbehalve een lineaire stijlevolutie is. Dankzij de dendrochronologische datering van bewaarde kapconstructies hebben veel middeleeuwse gebouwen waarvoor geen of weinig archieven bewaard zijn een nieuwe plaats gekregen op de tijdslijn en een nieuwe betekenis in functie van een duidelijk geïdentificeerde historische context. In dat opzicht moet er in Vlaanderen nog veel gebeuren.

De synchronisatie van de bouw van het schip van Bierbeek en de talrijke oorkonden uit de jaren 1234-1235 was enkel mogelijk dankzij de dendrochronologische datering van de kapconstructie. De materiële bron kon dus gerelateerd worden aan de geschreven bronnen, binnen een precieze chronologische context, en zo de cultuurhistorische betekenis van de kerk van Bierbeek in een nieuw perspectief plaatsen. Voortaan is de kerk van Bierbeek veel meer dan een fraai voorbeeld van romaanse architectuur in Brabant uit de tweede helft van de 12de eeuw, zoals kanunnik Lemaire had geschreven en Pierre Langerock door zijn historiserende restauratie had bevestigd. De kerk van Bierbeek, waarvan het schip voltooid werd in 1234, blijkt de laatste poging van de heren Walter I en Diederik van Bierbeek te zijn geweest om de identiteit van hun geslacht in hun leen te verwezenlijken, en dit aan de hand van een klein seculier kapittel en een waarschijnlijk als grafkerk bestemd gebouw. Na een halve eeuw weerstand moest Diederik zich uiteindelijk overgeven aan het recht van de machtigste, met name dat van hertog Hendrik I, gesteund door de bisschop van Luik en paus Gregorius IX.},
	keywords = {},
	author = {Coomans, , Thomas}
}

@article { RELT006-004,
	year = {2010},
	title = {Puur afval ? Een bijzondere 14de-eeuwse landelijke afvalcontext op de site Pullaar te Puurs (prov. Antwerpen)},
	publisher = {VIOE},
	volume = {6},
	journal = {Relicta, Archeologie, Monumenten- en Landschapsonderzoek in Vlaanderen},
	pages = {99--144},
	url = {https://doi.org/10.55465/NUDI5215},
	abstract = {In de lente van 2006 werden opgravingen uitgevoerd in de zone van het nieuwe bedrijvenpark 'Pullaar' in Puurs. Langs de Brabantstraat werd een archeologisch waardevolle zone van ca. 1,2 ha volledig opgegraven. Hier kwamen enkele honderden middeleeuwse sporen aan het licht, daterend van de 12de tot de 18de eeuw. Een opmerkelijke structuur was een lange, smalle kuil in het westelijke deel van de opgravingszone, gevuld met een grote hoeveelheid afval. Deze structuur en zijn inhoud vormen het onderwerp van deze studie. 
Het vondstenensemble uit Puurs geeft een bijzondere kijk op de materiële cultuur in landelijk gebied. De studie van deze context leek aanvankelijk vooral een goede gelegenheid te zijn om een beeld te krijgen van hoe een laatmiddeleeuws aardewerkensemble binnen een landelijk huishouden er uitziet. Deze thematiek is momenteel een belangrijk kennishiaat dat weegt op het onderzoek over de relatie tussen stad en platteland. De resultaten zijn echter in deze zin niet geschikt, dat het vondstenensemble geen informatie over een doorsnee huishouden aanreikt, maar onverwacht een glimp laat zien van een of meerdere ambachtelijke activiteiten in een rurale omgeving, die jammer genoeg niet beter geduid kunnen worden. De gegevens uit de analyses zijn onvoldoende voor een verdere interpretatie en mogelijke vergelijkbare sites in België of de ons omringende landen die hierin kunnen helpen zijn niet gevonden. Dit onderzoek moet dan ook beschouwd worden als een aanzet tot meer aandacht voor de rurale economie in de late middeleeuwen , een onderwerp waarover momenteel nauwelijks gegevens voorhanden zijn.},
	keywords = {},
	author = {De Groote, , Koen and Bourgeois, , Ignace and Lentacker, , An and Ervynck, , Anton}
}

@article { RELT006-005,
	year = {2010},
	title = {Of an oste as they drie their hoppes upon at Poppering. 
Een typologische benadering van de hopast in Vlaanderen},
	publisher = {VIOE},
	volume = {6},
	journal = {Relicta, Archeologie, Monumenten- en Landschapsonderzoek in Vlaanderen},
	pages = {145--176},
	url = {https://doi.org/10.55465/MOKW3294},
	abstract = {Tot voor enkele jaren genoten hopasten in Vlaanderen vanuit de erfgoedsector weinig aandacht. Nochtans waren ze vooral in de streken rond Poperinge, Aalst en Asse/Ternat talrijk aanwezig in ons rurale landschap. Met de gedeeltelijke teloorgang en mechanisering van de hopteelt verloren deze droogovens echter hun functie én bestaansrecht. Om het algemeen verdwijnen van dit rurale erfgoed tegen te gaan inventariseerde de erfgoedvereniging De Keteniers in de Poperingse hopstreek het nog aanwezige hoperfgoed. De beschikbaarheid van deze inventaris nodigde dan ook uit om de typologische ontwikkeling van de hopasten in Vlaanderen verder te onderzoeken en aldus een motiveringskader aan te reiken voor hun bescherming en beheer.},
	keywords = {},
	author = {Becuwe, , Frank and Vandermarliere, , Guido}
}

@article { RELT006-006,
	year = {2010},
	title = {De Noordzee: een waardevol archief onder water. Meer dan 100 jaar onderzoek van strandvondsten en vondsten uit zee in België: een overzicht},
	publisher = {VIOE},
	volume = {6},
	journal = {Relicta, Archeologie, Monumenten- en Landschapsonderzoek in Vlaanderen},
	pages = {177--218},
	url = {https://doi.org/10.55465/MUKX3622},
	abstract = {De Noordzee kan beschouwd worden als een waardevol en speciaal archief, met heel wat interessante informatie over het verleden. De zone beneden de laagwaterlijn behoort tot het domein van de subtidale archeologie of de archeologie van het subgetijdengebied van de Noordzee.
De zone tussen de hoog- en de laagwaterlijn behoort tot de intertidale archeologie of de archeologie van het intergetijdengebied van de Noordzee.
In het eerste deel van deze studie wordt kort de geschiedenis van het onderzoek in deze beide zones geschetst. Daarna wordt in een tweede deel een chronologisch overzicht gegeven van de resultaten van het onderzoek en dit vanaf het ontstaan van de archeologie als wetenschappelijke discipline. In dit tweede deel wordt ook een klein aantal tot nu toe ongepubliceerde vondsten opgenomen van buiten het Belgische deel van de Noordzee. De reden hiervoor is zowel pragmatisch als inhoudelijk. Enerzijds worden deze vondsten geregistreerd samen met de andere vondsten, ze bevinden zich immers samen in de bestudeerde collecties. Anderzijds dragen ze ook inhoudelijk bij tot een beter inzicht in de genese van het hele zuidelijke Noordzeegebied, waarvan de zone onder Belgisch toezicht deel uitmaakt. Verder dienen in dit tweede deel ook een aantal vraagstellingen en onderzoeksstrategieën als basis voor de globale discussie in het derde deel van deze bijdrage. De bijdrage wordt ten slotte afgesloten met een zo volledig mogelijke bibliografie over het onderzoek in het Belgische deel van de Noordzee inclusief de stranden.},
	keywords = {},
	author = {Pieters, , Marnix and Demerre, , Ine and Lenaerts, , Tom and Zeebroek, , Inge and De Bie, , Marc and De Clercq, , Wim and Dickinson, , Brenda and Monsieur, , Patrick}
}

@article { RELT006-007,
	year = {2010},
	title = {The potential of seismic imaging in marine archaeological site investigations},
	publisher = {VIOE},
	volume = {6},
	journal = {Relicta, Archeologie, Monumenten- en Landschapsonderzoek in Vlaanderen},
	pages = {219--236},
	url = {https://doi.org/10.55465/EAIE7018},
	abstract = {Seismische beeldvormingstechnieken worden de laatste jaren met groeiend succes toegepast in marien archeologisch onderzoek, onder andere voor scheepswrakken en bedolven paleolandschappen. Vreemd genoeg werd hieraan in België tot nu toe bijna geen aandacht besteed. Een eerste voorzichtige stap werd gezet met twee verkennende surveys voor de kust van Raversijde en bij een scheepswrak op de Buiten Ratel zandbank. Aan de hand van deze twee voorbeelden én een eerdere studie van een begraven houten scheepswrak in de Waddenzee (Nederland) wordt het potentieel van marien seismische metingen voor archeologische studies geïllustreerd.},
	keywords = {},
	author = {Missiaen, , Tine}
}

@article { RELT006-008,
	year = {2010},
	title = {Een 18de-eeuwse wraksite op de Buiten Ratel-zandbank (Belgische territoriale wateren) (I): multidisciplinair onderzoek van het vondstenmateriaal},
	publisher = {VIOE},
	volume = {6},
	journal = {Relicta, Archeologie, Monumenten- en Landschapsonderzoek in Vlaanderen},
	pages = {237--327},
	url = {https://doi.org/10.55465/OOYX2336},
	abstract = {In 1996 werd op de Buiten Ratel-zandbank, op 9 mijl van de kust, ter hoogte van Koksijde, een houten scheepswrak gelokaliseerd. Het werd onderzocht door een groep sportduikers, met de naam NATA. Jarenlange verkenning van de wraksite leverde talrijke vondsten op. In 2003 zochten de duikers steun bij het toenmalige IAP (Instituut voor het Archeologisch Patrimonium), nu Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE), om het onderzoek en de conservatie op wetenschappelijke basis verder te zetten. Het VIOE ontfermde zich over het onderzoek van de tot nu toe geborgen materiële resten van de wraksite. 
Het eerste hoofdstuk van het artikel geeft een overzicht van de observaties van de wraksite via duikonderzoek en via gespecialiseerde technieken vanop een onderzoeksschip. In hoofdstuk 2 worden de objecten beschreven, hun betekenis aan boord van het schip besproken, evenals hun datering en herkomst. Hoofdstuk 3 brengt alle informatie samen en geeft aan wat er in de toekomst nog aan onderzoek kan gebeuren.},
	keywords = {},
	author = {Zeebroek, , Inge and Pieters, , Marnix and Andrés-Lacueva, , Cristina and Caluwé, , Danielle and David, , Johan and Haneca, , Kristof and Lamuela-Raventós, , Rosa and Lenaerts, , Tom and Medina Remón, , Alexander and Mees, , Florias and Missiaen, , Tine and Muylaert, , Luc and Op de Beeck, , Elke and Streel, , Maurice and Van Den Haute, , Peter and van Hees, , Michiel and Wauters, , Erik}
}

